حب مال (با محوریت کتاب معراج‌السعادة)

 هیئت شب‌های ماه مبارک رمضان
سخنران: دکتر علی غلامی
مناجات‌خوان: کربلایی ابوالفضل عبداللهی
زمان: شب سوم ماه مبارک رمضان ۱۴۴۷، ۱ اسفند ۱۴۰۴

🗒️ مباحث مطرح‌شده در شب سوم:

در این جلسه وارد بحث تعریف و ابعاد حب مال می‌شویم.
فضائلی که انسان را به سعادت می‌رسانند، سه دسته هستند.
۱. فضائل نفسانی: مانند علم و دانش، تواضع، جود و سخاوت و... . بخشی از این فضائل وراثتی و بخشی از آن اکتسابی است. 
۲. فضائل جسمانی: قدرت بدنی، سلامت جسم و سلامت مزاج.
۳. فضائل خارجی: فضائلی که از بیرون برای انسان می‌آید؛ مثل مال، شهرت، مقام و... .

آیا این فضائل خارجی که به سراغ ما می‌آیند، فی حد ذاته فضیلت هستند؟ بله. می‌توانند به رذیلت تبدیل شوند؟ بله.
مثلاً مال یا مقام می‌توانند فضیلت باشند؛ مثل حکومت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) که با وجود تمام گرفتاری‌ها، در آخر عمر حضرت دیگر فقیری در کوفه نمانده بود؛ اما گاهی کسی ظرفیت ندارد و در نتیجه مقام برای او تبدیل به رذیلت می‌شود.

رفتار ما در رابطه با این دسته‌ فضائل که از بیرون برای ما می‌آید، چگونه باید باشد؟ به قدر نیاز و کفاف.

پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) فرموده‌اند: «ما قَلَّ و کَفى خَیرٌ مِمّا کَثُرَ و ألهى»، آن مقداری [از مال] که کم است و کفایت می‌کند، بهتر از آن است که زیاد باشد و انسان را غافل ‌کند.

🔹️ تعریف مال:

• ریشه لغوی مال:
۱. میل: رغبت و کشش که غالباً این ریشه را گفته‌اند.
۲. مَول یا مَوَل: غنیمت.

• تعریف اصطلاحی مال با رویکرد درون‌دینی:
۱. چیزی که مورد رغبت عقلاست و برای استفاده آن را ذخیره می‌کنند. 
۲. چیزی که از آن یا بدلش بهره ببرند یا در ازای آن عِوَض بپردازند.
۳. چیزی که عقلا در عوض آن بهایی بپردازند، مادی یا معنوی.
۴. هر چیز مطلوب نزد مردم که با آن به مطلوب برسند. 
۵. هر چیز دارای اعتبار عقلایی که فایده‌ای برای رغبت‌انگیزی مردم دارد. 
۶. آنچه دارای منفعت حلال مورد رغبت عقلا باشد.

به طور کلی آنچه که از مال در بحث شب‌های آتی مدنظر ماست، آن چیزی است که ما به آن رغبت داریم و معتقد هستیم در گردش زندگی ما مؤثر است و می‌توانیم با آن مطلوب خود را تهیه کنیم.