غیرت دینی- جلسه اول- محرم ۱۴۰۴

غیرت را در لغت حمیت گویند و در اصطلاح، غیرت حساسیت انسان بر سر مسئولیت و ارزش در حوزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی‌ است. 

سه پرسش، سه پاسخ.

آیا غیرت و تعصب یکسانند؟ تعصب کوششی در حمایت از خود یا کسان مرتبط است. مذموم است؛ اگر چیزی بر دیگری، به ناحق، اولی قرار داده شود و ممدوح است، اگر بر حق استوار باشد. حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «اگر ناگزیر از تعصب هستید؛ پس تعصب بورزید بر یاری حق و به داد ستمدیده رسیدن.» غیرت با این تعصب هم‌خوانی دارد.

آیا غیرت همان شجاع بودن است؟ حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «ثمره شجاعت، غیرت است.» 

غیرت با عقلانیت در تعارض است؟ غیرت از عقل ریشه می‌گیرد؛ چرا که غیرت به دفاع از ارزش‌های فرد دعوت می‌کند. ارزش‌هایی که عقل شناختی معرفی و عقل عملی، امر به حفظ آن‌ها کرده است.

پس از روشن شدن اساس بحث، حول غیرت دینی و مبنای آن سخن بگوییم. غیرت دینی نمایان‌گر حساسیت و مسئولیت انسان درباره دین و ابعاد آن است.

غیرت امری است قرآنی. قرآن کریم به مردمان هشدار می‌دهد که نسبت به مورد ظلم قرار گرفتن بی‌تفاوت نباشید (سوره نساء، آیه ۷۵) و از سویی خداوند متعال خودش را غیور می‌نمایاند. «اگر منافقان ﻭ بیماردلان ﻭ شایعه‌پراکنان بازنایستند، تو را بر ضد آنان برمی‌انگیزیم... هر جا یافت شوند باید دستگیر ﻭ به سختی به قتل برسند.» این سنت خداست. (سوره احزاب، آیات ۶۰ الی ۶۲)

در روایات از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) داریم: «چون بلایى براى جانتان رسید مال را سپر جان کنید و چون حادثه اى برای دینتان پیش آید، جان را فداى دین کنید و بدانید که هلاک کسى است که دینش هلاک شده باشد و غارت زده کسى است که دینش به غارت رفته باشد.»

عقلانیت نیز توصیه می‌کند به حفظ ارزش‌ها. عقل شناختی ارزش‌ها و دشمن را می‌شناسد و عقل عملی امر می‌کند به حفظ ارزش در قبال دشمن.

سبقه تاریخی ما نیز موید غیرت بوده و هست. چه در قبل از انقلاب و در فتوای توتون و تنباکو، قیام مسجد گوهرشاد، ملی شدن صنعت نفت و ... و چه پس از انقلاب؛ به مانند تحریم ارتباط با آفریقای جنوبی و رژیم کودک کش اسرائیل، فتوای اعدام سلمان رشدی و نزدیک‌تر به زمانه ما، حماسه غیرت دینی در دفاع دوازده‌روزه روزه اخیر.