صبر و استقامت- جلسه پنجم- هیئت شب‌های ماه رمضان ۱۴۰۴

 هیئت شب‌های ماه مبارک رمضان- جلسه پنجم

سخنران: دکتر علی غلامی

 زمان: شب هفدهم ماه مبارک رمضان ۱۴۴۷، جمعه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴

 مباحث مطرح‌شده:

 ادامه بررسی انواع صبر و استقامت: 

۲. بررسی صبر از جهت صابر:

صابران سه درجه دارند.

یک؛ تائبین: کسانی که وقتی مصیبتی بر آن‌ها وارد می‌شود، شکوه نمی‌کنند. این‌ها پایین‌ترین درجه صابران هستند.

دو؛ زاهدین: در بلا و مصیبت شکوه نمی‌کنند و راضی به تقدیر الهی هستند.

سه؛ صادقین: هنگام مصیبت شکوه نمی‌کنند، به تقدیر الهی راضی هستند و به آنچه خداوند مقدر کرده عشق می‌ورزند. این بالا‌ترین درجه صبر است.

۳. بررسی صبر از نظر حکم:

پنج نوع صبر از نظر حکم داریم.

یک؛ صبر واجب: صبر در برابر معاصی. «یَآ أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لَا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى‏ أَن یَکُونُواْ خَیْراً مِّنْهُمْ وَلَا نِسَآءٌ مِّن نِّسَآءٍ عَسَى‏ أَن یَکُنَّ خَیْراً مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُواْ أَنفُسَکُمْ وَلَا تَنَابَزُواْ بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ‏.» (سوره مبارکه حجرات، آیه شریفه ۱۱)

دو؛ صبر مستحب: صبر در برابر نوافل.

سه؛ صبر مباح: صبر در اموری که خودشان مباح است.

چهار؛ صبر مکروه: صبر در برابر امور مکروه مانند روزه در روز عاشورا.

پنج؛ صبر حرام: اگر صبری ما را به گناه دچار کند، حرام است. «إِنَّ الَّذِینَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِکَةُ ظَالِمِی أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِیمَ کُنْتُمْ ۖ قَالُوا کُنَّا مُسْتَضْعَفِینَ فِی الْأَرْضِ ۚ قَالُوا أَلَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِیهَا ۚ فَأُولَٰئِکَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَاءَتْ مَصِیرًا.» (سوره مبارکه نسا، آیه شریفه ۷)

 عوامل ایجاد و تحکیم صبر:

عوامل ایجاد و تحکیم صبر در سه حیطه شناختی، گرایشی و رفتاری بررسی می‌شود.

۱. عامل شناختی: عامل شناختی در صبر، ایمان و یقین است. «الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَیَاةَ لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْغَفُورُ.» (سوره مبارکه ملک، آیه شریفه ۲)

• ابعاد شناخت:

یک؛ اعتقاد به حاکمیت خداوند و سنن الهی. «وَاتَّبِعْ مَا یُوحَىٰ إِلَیْکَ وَاصْبِرْ حَتَّىٰ یَحْکُمَ اللَّهُ ۚ وَهُوَ خَیْرُ الْحَاکِمِینَ.» (سوره مبارکه یونس، آیه شریفه ۱۰۹)

دو؛ اعتقاد به قدرت مطلق الهی. «فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۖ وَلَا یَسْتَخِفَّنَّکَ الَّذِینَ لَا یُوقِنُونَ‌.» (سوره مبارکه روم، آیه شریفه ۶۰)

ان‌شاءالله فردا شب، دو مورد دیگر از ابعاد شناختی را بررسی خواهیم کرد.